Verstandige taal over kabbalistische mystiek

Recensie van Marcus van Loopik, Kabbala als levenskunst. Op zoek naar eenheid en heling. Skandalon, 320 blz., € 29,95

Kaft Van LoopikDe schrijver

Marcus van Loopik (1950) is grafisch kunstenaar en als theoloog gespecialiseerd in de judaica. Hij promoveerde begin jaren ’90 aan de VU op het messianisme in de joodse liturgie; een recentere titel is ‘Balk en splinter’ (2011), waarin hij laat zien hoe de Bergrede ingebed ligt in het rabbijnse gedachtengoed uit Jezus’ tijd. Van Loopik is sinds maart 2017 lid van de liberaal joodse gemeente in Rotterdam. Lees verder

Een calvinistisch land?

Recensie van Peter van Dam, Een calvinistisch land? Religie in Nederland. AUP, 168 blz., € 14,99

Kaft Van DamDe schrijver

Peter van Dam (1981) is docent geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Eerder schreef hij (onder andere met medehistoricus en Trouw-columnist James Kennedy) kritisch over de ver- en ontzuiling van Nederland; in ‘De staat van verzuiling’ (2011) en ‘Achter de zuilen’ (2014) betoogde hij dat het beeld van een star verzuild land een mythe is, net als de wijd verbreide opvatting dat de ontzuiling in de jaren ’60 de secularisering heeft ingeluid.

De thematiek

In zijn nieuwste boek gaat Van Dam een verwante misvatting te lijf, namelijk dat Nederland door-en-door calvinistisch zou zijn: van sober, zuinig, gewoon is al gek genoeg en verbeeld je verder maar niks. Nu, daar zijn enkele kanttekeningen bij te plaatsen, blijkt. Lees verder

Glip eens binnen bij de oud-katholieken

Recensie van Peter-Ben Smit (red.), De Oud-Katholieke Kerk van Nederland. Een inleiding. Boekencentrum, 176 blz., € 14,99

Kaft SmitDe schrijvers

Theoloog Peter-Ben Smit (1979) is hoogleraar aan de VU en aan het oud-katholieke seminarie in Utrecht. Daarnaast is hij hulppastor in de Oud-Katholieke parochie van Amsterdam en geeft hij regelmatig zijn mening op de site van nieuwwij.nl. Hij heeft maar liefst drie proefschriften geschreven, waarvan eentje over de geschiedenis van de oud-katholieke kerk. De vijf andere auteurs (allen heren) in deze bundel zijn eveneens als docent, onderzoeker of rector verbonden (geweest) aan het OK-seminarie en ook met hun academische titels zit het bijzonder snor. Lees verder

Alleen op de wervelende wereld

Recensie van Lucien Custers, Alleen in wervelende wereld. Het leven van Johan Andreas dèr Mouw (1863-1919). Vantilt, 368 blz., € 29,95

Beetje sneu verhaal. Komt op 29 juli 1919 eindelijk je eerste dichtbundel uit, ben je net drie weken daarvoor overleden. Het overkwam Johan Andreas dèr Mouw, wiens volwassen leven toch al geen feestje was. Een misgelopen academische carrière als filosoof, verboden en onbeantwoorde liefdes, een Achterhoeks schandaal dat de landelijke pers haalde, diverse zelfmoordpogingen… Nee, die Dèr Mouw was een aparte, met dat rare, grote hoofd, dat aanstellerige streepje op zijn naam en die woeste baard. Lees verder

Bijbelse basiscursus voor seculiere generaties

Recensie van Alain Verheij, God en ik. Wat je als weldenkende 21e-eeuwer kunt leren van de Bijbel. Atlas Contact, 208 blz., € 21,99

Kaft VerheijDe schrijver

Alain Verheij is nog geen dertig, actief blogger en noemt zichzelf de ‘Theoloog des Twitterlands’. Hij groeide op in een warm, regulier protestants gezin, werd als puber radicaal evangelisch, raakte als student verliefd op een gereformeerde domineesdochter en ruilde zijn studie geschiedenis daarop in voor een theologische opleiding aan het Nederlands Gereformeerde Seminarie. De liefde voor het Nederlands Gereformeerde gemeenteleven is ondertussen weer bekoeld: Verheij is van trouw kerkganger inmiddels randkerkelijk ‘kerstganger’ geworden. Lees verder

Met Hermes toch maar weer op theevisite

Recensie van Jan Prij, God en geld. Klement, 210 blz., € 21,99

Kaft Prij God en geldDe schrijver

Jan Prij is econoom, filosoof, lekenpreker en redactiesecretaris van Christen Democratische Verkenningen, een kwartaaltijdschrift dat het geheugen en geweten van het CDA wil zijn. Op zoek naar ‘het verhaal achter te feiten’ heeft Prij al heel wat artikelen, lezingen en essays op zijn naam staan, onder meer voor de Bilderbergconferentie. Twaalf daarvan heeft hij nu dan samengeraapt en bewerkt voor zijn eerste echte boek, ‘God en geld’.

De thematiek

Hermeneutiek, daar draait het om in dit boek. Zo’n geleerd woord waar je vaak over struikelt in theologische geschriften en dat ik dan altijd weer even moet opzoeken. Lees verder

Twee prinsen van Oranje

Recensie van Ronald de Graaf, De Prins. Willem van Oranje, 1533-1584. Karmijn, 375 blz., € 29,95 en Michel Van der Eycken (red.), Filips Willem. Prins van Oranje, heer van Diest. 1554-1618. AUP, 196 blz., € 22,99

Kaft De GraafBijna veertienhonderd boeken, artikelen en pamfletten zijn er de afgelopen eeuwen al geschreven over Willem van Oranje. Gerekend vanaf zijn geboortejaar 1533 komt dat neer op gemiddeld zo’n drie titels per jaar. Van Hugo de Groot, P.C. Hooft, Groen van Prinsterer tot en met de beruchte televisieserie uit 1984 met Jeroen Krabbé in de wellustige hoofdrol.

En Willem trekt nog steeds de belangstelling, 450 jaar na het begin van de Tachtigjarig Oorlog (al spreken sommige historici liever over ‘de Opstand’). Zo kunt u tot 28 oktober in het Nationaal Militair Museum in Soest de tentoonstelling ‘Willem’ bezoeken, over hoe hij aan het Bourgondische hof in Brussel als veldheer ervaring opdeed. Verder is van de week de interactieve website 80jarigeoorlog.nl gelanceerd en brengt de NTR dit najaar een zevendelige televisieserie over deze oorlog. Lees verder

De God van Spinoza

Recensie van Ton de Kok, God voor niet-gelovigen. De God van Spinoza. Thoth, 128 blz., € 14,95

Kaft De Kok SpinozaDe schrijver

Ton de Kok (1942) was ooit marinier en ging na een studie Russisch aan het werk voor de inlichtingendienst. Tussen 1983 en 1994 zat hij voor het CDA in de Tweede Kamer. In 2000 promoveerde hij op de spirituele zoektocht van een Russische medevrijmetselaar uit de 18e eeuw, waarna hij filosofie ging studeren en docent godsdienstfilosofie werd op het vwo. In twee eerdere boeken met de titel ‘Wat is God?’ (2013 en 2017) beschreef hij de worsteling van een aantal bekende westerse filosofen, schrijvers, wetenschappers en kunstenaars met het Godsidee. Zelf heeft De Kok inmiddels spiritueel onderdak gevonden bij Spinoza (1632-1677) en de Amsterdamse Spinozakring. Lees verder

We sterven niet, maar transformeren

Recensie van Thich Nhat Hanh, Leven. Over de weg van geluk, begrip en liefde. Ten Have, 199 blz., € 18,99.

Kaft LevenDe schrijver

Thich (‘Eerwaarde’) Nhat Hanh (Vietnam, 1926) is zenmonnik. Tijdens de Vietnamoorlog werd hij bekend als vredesactivist, waarvoor hij in 1966 werd verbannen en in 1967 door Martin Luther King (tevergeefs) werd genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede. Begin jaren ’80 stichtte hij in de Dordogne de meditatiegemeenschap ‘Plum Village’, die jaarlijks duizenden bezoekers trekt. Veel van zijn meer dan honderd boeken zijn ook in het Nederlands vertaald, zoals ‘Mindfulness’ (2010) en ‘Wandelen'(2016). In november 2014 kreeg Nhat Hanh in Frankrijk een ernstige hersenbloeding; pas eind vorig jaar was hij zodanig opgeknapt, dat hij een (laatste?) bezoek aan zijn geboorteland heeft kunnen brengen. Lees verder

Het museum als schuilkelder

Recensie van María Gainza, Oogzenuw. Uit het Spaans vertaald door Trijne Vermunt. Uitgeverij Podium, 191 blz., € 19,99

Kaft GainzaIk beken: ik wantrouw verhalen over kunst. Ze gaan me iets te vaak over hoe fantastisch je het getroffen kunt hebben met je eigen goede smaak. Wat je dan vooral bewijst door anderen af te schilderen als grofbesnaard of, nog erger, als snobs – de Franse socioloog Pierre Bourdieu wijdde er zo’n veertig jaar geleden al een dikke studie aan.

Dus als de Argentijnse kunsthistorica María Gainza (1975) haar debuut ‘Oogzenuw’ opent met een verhaal over hoe een nog jonge en hoogst gevoelige zzp’ster een ‘vlak en gekunsteld glimlachend’ (uiteraard!) Amerikaans stel van middelbare leeftijd rondleidt in de privécollectie van een zelfvoldane vrouw met een messcherpe haviksneus, bittere lijntjes om haar mond en een ivoren sigarettenpijpje, zitten we al meteen midden in de karikaturale contrasten. Lees verder