De vroedvrouw verloste ook de taal

Recensie van Sverker Johansson, De oorsprong van taal. Waar, wanneer en waarom de mens begon met praten. Uit het Zweeds vertaald door Lucy Pijttersen en Marit Kramer. Meulenhoff, 416 blz., € 26,99


Bakerpraatjes. Het is een ander woord voor het onzinnige geklets waarom ouderwetse, ondeugdelijk geschoolde kraamverpleegsters vroeger kennelijk bekend stonden. Toch zou het, zo stelt de Zweedse multigeleerde Sverker Johansson (1961), waarschijnlijk nooit wat met de mensheid zijn geworden als onze verre voormoeders van de inmiddels uitgestorven mensensoort Homo Erectus elkaar zo’n 1,8 miljoen jaar geleden niet waren gaan helpen bij de steeds zwaardere bevalling. Omdat de kraamvrouwen het niet meer alleen af konden, nu hun bekkens zoveel smaller en de hoofdjes van de baby’s zoveel groter waren geworden. Volgens Johansson is het heel goed denkbaar dat die hulpvaardigheid en dat vertrouwen in elkaar de bakermat van onze taal is geweest. Lees verder

Aanstekelijk visitekaartje van een beminnelijk pinksterman

Recensie van Samuel Lee, Verlangen naar een nieuw christendom. Uit het Engels vertaald door Daan Savert. KokBoekencentrum, 133 blz., € 15,99

Vier sterren


Kaft LeeDe schrijver

Samuel Lee (1970) is een ware wereldburger. Hij werd geboren in het Midden-Oosten, kwam op zijn veertiende naar Nederland, is getrouwd met een Zuid-Koreaanse vrouw en werd in Spanje door Jezus geroepen. In 1994 stichtte hij in Amsterdam Zuid-Oost een eigen Engelstalige pinkstergemeente, waar vooral hoofdzakelijk Aziaten en Afrikanen komen. Lee promoveerde aan de VU op het christendom in Japan en is nu directeur van het Center for Theology of Migration, voor immigrantenpastores.

Ook is hij de oprichter van de Foundation Academy of Amsterdam, waar ongedocumenteerde immigranten onderwijs op academisch niveau kunnen volgen. Afgelopen november werd hij tot zijn grote verrassing uitgeroepen tot de huidige Theoloog des Vaderlands – hijzelf noemt zichzelf overigens liever ‘theoloog van de straat’. Lees verder

Lofzang op de Romeinse vrouw

Recensie van Plinius, Mijn lieve Calpurnia. Romeinse vrouwenportretten. Vertaald en toegelicht door Vincent Hunink, ingeleid door Emily Hemelrijk. Athenaeum – Polak & Van Gennep, 103 blz., € 12,50


Een smachtende minnaar die wakker ligt met het beeld van zijn geliefde voor ogen. Wiens voeten hem naar haar slaapkamer voeren, ook al weet hij dat ze de stad uit is. Waardoor hij voor een dichte deur staat en zich toch een beetje afgewezen voelt. Zich dan maar op zijn werk stort, in de hoop dat dat enorme gemis aan zijn liefste tot rust brengt. Haar hartstochtelijke brieven schrijft, waarin hij haar smeekt hem elke dag terug te schrijven. Roerend. Maar niet bijzonder, zult u zeggen. De mensheid zal niet gauw ten onder gaan aan een gebrek aan liefdespost.

Toch zijn geen alledaagse liefdesbrieven die de Romeinse schrijver en politicus Plinius de Jongere in het jaar 107 aan zijn echtgenote Calpurnia schreef, toen zij na een miskraam de zomer in een villa in Campania doorbracht om weer wat op gewicht te komen. Lees verder

Oerknal daverend startschot van de heilsgeschiedenis?

Recensie van Corien Oranje, Cees Dekker en Gijsbert van den Brink, Oer. Het grote verhaal van nul tot nu. Ark Media, 160 blz., € 14,99

Vijf sterren


Kaft OerDe schrijvers

‘Oer’ heeft maar liefst drie auteurs. Theoloog Gijsbert van den Brink kent u wellicht van zijn ‘En de aarde bracht voort’ (2017). Daarin onderzocht hij, reformatorisch gewaagd, of en hoe het Bijbelse scheppingsverhaal samengaat met de evolutietheorie. Cees Dekker is moleculair biofysicus aan de Technische Universiteit in Delft en vindt eveneens dat wetenschap en geloof elkaar niet bijten. Hij was redacteur van de bundel ‘Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp?’ (2005), die aanleiding gaf tot een orkaan van wetenschappelijke kritiek op het theorie dat er een ‘intelligent design’ achter het ontstaan van de wereld zou zitten. Vijf jaar geleden gooide hij met theologe en schrijfster Corien Oranje met ‘Het geheime logboek van topnerd Tycho‘ een meteoriet in dit maal de christelijk-orthodoxe vijver. In dit kinderboek zocht schoolkinderen uit hoe het zat het de oerknal, hoewel sommige van hun ouders beweerden dat die er nooit geweest was. Lees verder

Two religions on one pillow in India

⇒ NEDERLANDS

Reportage of an interfaith wedding in India (she a Hindu, he a Sikh)

Mumbai (India) – 25 January 2018


He looks tremendous, with his turban, beard and twinkling black eyes. And then that sword he carries. The association with a Danish cartoon is easily made. Yet there isn’t a spark of evil on his mind, certainly not today, on his wedding day – hence of course his twinkling gaze. Jaidev Singh Anand (28) is about to marry Anuradha Suvarna (28). He is a Sikh and she is a Hindu. And although this is India: this isn’t (no way!) an arranged marriage – they know each other from the school benches and have been a couple for years. And today they ratify their love in a ‘joyous ceremony’ in a Sikh temple in Mumbai. Lees verder

Twee geloven op één kussen in India

ENGLISH

Mumbai – 25 januari 2018
Reportage van een interreligieuze trouwerij (zij hindoe, hij sikh) in India


Hij ziet er vervaarlijk uit, met z’n tulband, baard en fonkelende zwarte ogen. En dan dat zwaard dat hij draagt. De link met een Deens cartoon is gauw gelegd. Toch heeft hij geen spatje kwaad in het zin, zeker vandaag niet, op zijn huwelijksdag – vandaar natuurlijk die fonkelende blik. Jaidev Singh Anand (28) staat op het punt om trouwen met Anuradha Suvarna (28). Hij is sikh en zij is hindoe. En hoewel we in India zijn: er is niks gearrangeerds aan dit huwelijk – ze kennen elkaar vanaf de schoolbankjes en zijn al jaren een stel. En vandaag laten ze hun liefde bekrachtigen in een ‘vreugdevolle ceremonie’ in een sikhtempel in Mumbai. Lees verder

Klagen en vragen mogen best

Recensie van Elise Brouwer, Lijden. De lessen van Job. Kok Boekencentrum, 80 blz., € 11,99

Drie sterren


Kaft BrouwerDe schrijfster

Elise Brouwer (1986) is naast schrijfster ook docente Nederlands en Engels aan de Marnix-academie, een opleiding voor leraren in het basisonderwijs. Twee jaar geleden verscheen haar ‘Woestijnregen’, waarin ze vertelde over haar depressie en worsteling met God.

De thematiek

‘Lijden’ is een boekje uit de serie geloof van ‘Puur!’, een lifestyle magazine voor christelijke vrouwen. Eerdere titels uit deze reeks zijn ‘Schoonheid’, over het Bijbelboek Esther en ‘Zichtbaar’, waarin het boek Daniël centraal stond. En nu is dan het thema lijden aan de beurt, beschreven door iemand die zelf ooit diep in de put heeft gezeten. Als christen kwam ze toen uit bij het boek Job, die het immers ook maximaal voor de kiezen kreeg. Lees verder

Geduldig instemmen met nutteloos lijden

Recensie van Simone Weil, Liefde is licht. Religieuze teksten. Vertaald door Laurent Bastiaens. KokBoekencentrum, 287 blz., € 24,99

Drie sterren


Kaft WeilDe schrijfster en haar vertaler

Simone Weil (1909-1943) was een linkse, sociaal hoogst sensitieve Franse filosofe uit de intellectuele kringen rond Sartre en De Beauvoir; Albert Camus noemde haar ‘de enige grote geest van onze tijd’. Om zelf het moderne slavenbestaan van de arbeiders te ervaren ging ze in een autofabriek werken; ook vertrok ze in 1936 naar Spanje om in de burgeroorlog tegen Franco te vechten. In 1942 vond ze met haar Joodse familie een veilig onderkomen in New York, maar na een paar maanden besloot ze terug te gaan naar Europa om zich vanuit Engeland nuttig te maken voor het Franse verzet. Vanwege haar zwakke gezondheid kwam daar echter niets van. Lees verder

Parabels van Jezus en de rabbijnen

Recensie van Eric Ottenheijm en Martijn Stoutjesdijk (red.), Parabels. Onderricht van Jezus en de rabbijnen. Berne, 255 blz., € 24,50

Vier sterren


Kaft ParabelsDe schrijvers

Eric Ottenheijm is judaïcus en bijbelwetenschapper aan de Universiteit Utrecht, waar hij een onderzoeksproject naar parabels leidt. Mederedacteur Martijn Stoutjesdijk is promovendus bij dit project en doet onderzoek naar de slavernij in de vroegchristelijke en -rabbijnse gelijkenissen. Daarnaast hebben nog acht andere auteurs bijgedragen aan deze bundel, onder wie Albertina Oegema, Marcel Poorthuis en Lieve Teugels. Lees verder

‘Zo spreekt de Here der Heerscharen’

Recensie van


Twee jonge vrouwen bevrijdden zich uit de sekte waarin ze opgroeiden, de Gemeente Gods en het Apostolisch Genootschap

Sektes zijn van alle tijden. Men neme een charismatisch leider die de weg en de waarheid weet, een select gezelschap van volgelingen die bereid zijn hun ‘oude’ leven op te geven en alle banden met hun familie door te snijden. Die alles op willen offeren voor de goede zaak, vaak vanuit de verwachting dat de wereld binnenkort vergaat. Zodat zij dan wél gered zullen worden, waar de zondige rest van de mensheid onverbiddelijk ter helle vaart. Lees verder