Vasten voor protestanten

Recensie van Aaron Damiani, De zegen van soberheid. God vinden in de veertigdagentijd. KokBoekencentrum, 192 blz., € 17,99

** sterren


Kaft DamianiDe schrijver

Aaron Damiani is sinds 2012 hoofdpredikant van de anglicaanse Immanuelkerk, een pionierskerk midden in Chicago, die hij vanuit een visioen samen met zijn vrouw Laura heeft opgericht. De groeiende gemeente grijpt terug op de vroege kerk en het concilie van Nicea en laat zich sterk leiden door de Heilige Geest. Meedoen is een belangrijk onderdeel van de liturgie, waarin opwekking centraal staan.

De thematiek

Nee, ‘De zegen van soberheid’ van dominee Damiani gaat niet over waarom we als goede rentmeesters zuiniger kunnen zijn op Gods schepping en bijvoorbeeld de auto moeten laten staan. Damiani’s vuur brandt vooral voor Jezus, bij wiens kruis we met Pasen het giftige afval van onze ziel kunnen inleveren. Lees verder

Egotrip naar de zin van het leven

Recensie van Willemijn Dicke, De sjamaan en ik. Een nuchter, geestig verslag van een zoektocht naar zingeving. Prometheus, 240 blz., € 19,99

** sterren


Kaft DickeDe schrijver

Bestuurskundige Willemijn Dicke (1970) werkte zeventien jaar als wetenschappelijk medewerker aan de Technische Universiteit Delft. Naast wetenschappelijke publicaties schreef ze ook een roman: ‘Mea’ (2009), een vrouwelijke versie van W.F. Hermans’ ‘Onder professoren’. In 2012 ruilde ze haar baan als wetenschapper pardoes in voor een managementfunctie; tegenwoordig is ze zelfstandig consulent voor het hoger onderwijs.

De thematiek

In ‘De sjamaan en ik’ verhaalt Dicke over hoe ze van militant atheïste en harde wetenschapster verandert in een religieuze ziel. Herman Philipse is aanvankelijk haar grote held, kerkgangers noemt ze ‘christenhonden’ en geloven vindt ze iets voor achterlijke gekkies die bang zijn voor de dood. Lees verder

In het hoofd van Oldenbarnevelt

Recensie van Nicolaas Matsier, De advocaat van Holland (2019)


Kaft MatsierAls u belangstelling heeft voor de Tachtigjarige Oorlog, zit u ook dit jaar weer op rozen. Ook in 2019 valt er weer het een en ander te herdenken aan cruciale gebeurtenissen uit de roerige ontstaanstijd van ons land nu vier eeuwen terug: de Nationale Synode van Dordrecht (tot 9 mei), de vaststelling van de Dordtse Kerkorde (25 mei) en de verdrijving van de remonstranten uit die Synode (19 januari) – het was niet voor iedereen allemaal even feestelijk. Het historische dieptepunt was natuurlijk de onthoofding van Johan van Oldenbarnevelt op het Binnenhof, op 13 mei 1619. Onlangs verscheen daarover al het mooi geïllustreerde boekje ‘De zaak Oldenbarnevelt’, waarin historicus Wilfried Uitterhoeve de hele rechtszaak en het voorspel daartoe nog eens helder naloopt. Lees verder

Wie neemt de idealistische Oikos-stokjes over?

Recensie van David Renkema, Geloven in een betere wereld. Sporen van Oikos. Skandalon, 160 blz., € 15,-

Drie sterren


Kaft Renkema OikosDe schrijver

Na een studie Agrarische Economie in Wageningen begon ingenieur en erkend gewetensbezwaarde David Renkema (1956) begin jaren ’80 zijn loopbaan bij een adviesorgaan van de Nederlands Hervormde Kerk rond thema’s als dienstweigeren en ontwikkelingssamenwerking. Vervolgens bestudeerde hij bij het OSACI (Oecumenisch Studie- en Actiecentrum voor Investeringenonderzoek) de internationale koffiehandel en het Europese landbouwbeleid. Uiteindelijk zou hij vanaf de oprichting in 1994 (dus bijna een kwart eeuw) verbonden zijn aan Oikos, het Oecumenisch Instituut Kerk en Ontwikkelingssamenwerking, waarvan de laatste vier jaar als algemeen directeur. Lees verder

In navolging van Thomas

Interview met Jacques Koekkoek, vertaler van Thomas a Kempis

Jacques Koekkoek is al jaren bezig met het vertalen van het werk van de beroemde monnik Thomas a Kempis. ‘Sommige mensen grijpen naar boeddhisme of esoterie. Jammer: we hebben Thomas a Kempis, je hoeft het niet zo ver van huis te zoeken’.

Jacques Koekkoek (1948) is een bescheiden mens. Maar hij gaat toch glimmen als hij vertelt hoe twee Braziliaanse toeristen hem net om een handtekening hebben gevraagd bij de gedenksteen voor Thomas a Kempis op de Agnietenberg bij Zwolle. Een prachtig groene plek aan de rand van een begraafplaats, waar ooit het klooster stond waarin deze augustijner monnik zeventig jaar lang de stilte van zijn cel zocht om maar liefst veertig boeken en traktaten te schrijven. Over armoede, nederigheid en geduld. Over hoe we in ons eigen leven Christus kunnen navolgen. Koekkoek heeft inmiddels vijf van die boeken vanuit het Latijn vertaald, waaronder uiteraard ‘De navolging van Christus’; ook bundelde hij een aantal Thomasteksten in ‘Brevier’ (2011). Lees verder

Iedereen dong naar de gunsten van Viglius uit Friesland

Interview met Kees Sluys (1949) journalist en schrijver van ‘Viglius van Aytta. Friese Europeaan avant la lettre. Thoth, 128 blz., € 14,95

“Viglius van Aytta (1507-1577) is een van de belangrijkste Friezen uit de geschiedenis. Al op jonge leeftijd was hij in heel Europa beroemd als rechtswetenschapper. Hij had billijkheid en redelijkheid zeer hoog in het vaandel staan en was de lievelingsleerling van Erasmus, die hem een paar jaar voor zijn dood het beheer van zijn erfenis aanbood. Maar Viglius had andere plannen, die wilde vooruit in de vaart der volkeren, die dacht: ik heb meer te doen dan een beetje bij deze goede oude man te blijven. Ook keizer Karel V was zeer onder de indruk van zijn verschijning. Het hof vroeg hem om de opvoeding van Karels zoontje, de latere Philips II, op zich te nemen. Een hele eer zou ik denken, maar ook dat aanbod wees Viglius af. Het is natuurlijk speculatie, maar het zou kunnen dat Philips minder star was geworden als hij door zo’n redelijk man als Viglius was opgevoed. Lees verder

De Nederlandse paus

Leestip Twan Geurts, De Nederlandse paus. Adrianus van Utrecht, 1459-1523. Balans, 2017, 318 blz.


Kaft AdrianusSympathieke levensgeschiedenis van de eerst en tot nu toe enige Nederlandse paus, Adrianus van Utrecht (1459-1523), die zijn wortels had in de Moderne Devotie. Zijn sobere en korte bewind heeft de kerk niet kunnen behoeden voor de bloedige scheuring van Rooms en Protestant. Met vaart geschreven.


De drie beste reli-boeken van 2018

De drie beste reli-boeken uit 2018 die ik voor Trouw heb gelezen


Christiane Berkvens-Stevelinck, En nu ben ik aan de beurt. Spiritualiteit van het sterven.

Niemand hoefde de remonstrantse predikant Christiane Berkvens (1946-2017) nog iets te vertellen over afscheid nemen en sterven: ze nam haar pastorale werk uiterst serieus, verloor twee echtgenoten aan kanker en werd zelf ook twee keer door deze ziekte getroffen. In augustus 2017 is het ten derde male zover, dit keer zonder kans op genezing. In een dagboek vertelt ze in alle eenvoud over niet alleen het verdriet van die laatste maanden, maar ook over volmaakt geluk en het serene contact dat ze met God ervaart. Zie hier de complete recensie.


Anton ten Klooster e.a. (red.), Willibrord door de eeuwen. Botsende culturen en wisselende perspectieven op de apostel van de Lage Landen.

We zijn er nog lang niet uit van wie van ‘de apostel der Friezen’ Willibrord (ongeveer 658-739) is: is hij rooms-, oudkatholiek of toch ook protestants? Voorlopig is het al mooi dat alle mogelijke erfgenamen elkaar rustig kunnen vertellen wat Willibrord voor hen betekent. Hun verwantschap zit vooral in het besef dat Willibrord vreedzaam en dapper pionierde in ongelovige, heidense streken – zo voelt het ook voor de huidige christenen, nu ze weer in de minderheid zijn. Met een zalige uitsmijter van Alquin, Willibrords eerste hagiograaf. Zie hier de complete recensie.


Yvonne Zonderop, Ongelofelijk. Over de verrassende comeback van religie.

Journaliste Yvonne Zonderop (1955) verliet indertijd stampvoetend de katholieke kerk, maar beseft inmiddels dat we met de secularisering op het punt staan het kindeke met het badwater weg te smijten. Het trauma voorbij heeft ze nu ook oog voor alle prachtigs dat we aan onze christelijke wortels te danken hebben: niet alleen sublieme kunst, maar ook democratische waarden als gelijkheid, individuele verantwoordelijkheid, rechtvaardigheid en naastenliefde. Warmste pleidooi van het jaar voor een herwaardering van onze religieuze erfenis en de diepmenselijke behoefte aan verbinding en geborgenheid.


Een geredigeerde versie van deze top drie verscheen op 19 december 2018 in

logo Trouw

De beste boeken 2018 (Letter & Geest)

De drie beste niet-religieuze nieuwe boeken die ik in 2018 heb gelezen


Jaap Robben, Zomervacht

Brian doet zijn gierende best om zijn opgefokte vader en zwaar gehandicapte broer te helpen, maar wat kun je doen als je nog maar dertien bent? En dan die poëtische zinnen van Jaap Robben. Als hij de komende generatie niet aan het lezen krijgt, lukt niemand dat.


Rosine de Dijn, De vrouwen van Rubens

Verrukkelijk geschreven biografie van Rubens via de (niet per se mollige) vrouwen in zijn leven: moeder, echtgenotes, koninginnen en landvoogdessen. De versie uit 2002 is uitgebreid met het verhaal van Anna van Saksen, Willem van Oranjes vrouw, en haar noodlottige affaire met Rubens’ vader.


Alpita de Jong, Joost Halbertsma 1789-1869. Triomfen en tragedies van een uitmiddelpuntig man

Laat u opslorpen door het lijvige levensverhaal van de eigengereide Friese doopsgezinde dominee en taalgeleerde Joost Halbertsma, een ook internationaal gerespecteerde intellectuele allesweter. Uomo universale op z’n 19e eeuws. Verbijsterend hoeveel kennis er in een mensenleven past.


Een geredigeerde versie van deze top drie verscheen op 15 december 2018 in

logo Trouw

Wat betekent de Bijbel anno nu in Nederland?

Recensie van Floor Barnhoorn e.a. (red.), De Bijbel in Nederland. De plaats van de Bijbel in kerk en samenleving. NBG/PKN, 249 blz., € 19,50

***

Kaft Bijbel in NederlandDe schrijvers

Het initiatief voor deze essaybundel kwam van de Protestantse Kerk (PKN) en het Nederlandse Bijbelgenootschap (NBG), de thuisbasis van de drie redacteuren: Floor Barnhoorn werkt aan het PKN-project Kerk & Israël, Sake Stoppels is beleidsmedewerker bij de PKN en Anne-Mareike Schol-Wetter is hoofd Bijbelgebruik bij het NBG. Ze hebben een twintigtal bekende professionele Bijbelgebruikers aan het schrijven gezet over de plaats van de Bijbel in het huidige Nederland. Onder hen zeker niet alleen (mede-)PKN’ers: er is ook ruimte voor evangelische, remonstrantse, rooms- en oudkatholieke en zelfs Happinez-geluiden. Lees verder