Recensie van Matthias Slunitschek, Anselm Grün. Monnik en mens. De moed om de wereld te veranderen. Uit het Duits vertaald door Hermine Tien. Adveniat, 200 blz.

4 sterren

De schrijver

Uitgever Matthias Slunitschek (1985) studeerde muziek en Duits in Heidelberg. Hij promoveerde op een negentiende-eeuwse dichter en schreef daarnaast kinderboeken over een varkentje. Ook hielp hij de Japanse jodelaar Takeo Ischi bij het optekenen van diens autobiografie.

De thematiek

Het zal niet veel mensen gebeuren, dat er al tijdens je leven twee biografieën aan je gewijd worden. In 2009 verscheen Freddy Derwahls ‘Het leven van Anselm Grün’ en nu, voor Grüns tachtigste verjaardag, mocht Slunitschek er andermaal mee aan de slag. Centraal staan dit keer Gruns drijfveren en de sporen die hij tot nu toe heeft nagelaten.

Om met dat laatste te beginnen: dat zijn er nogal wat. Als ‘schrijfmachine van God’ heeft hij bijvoorbeeld al bijna vierhonderd veelal internationale spirituele bestsellers geschreven. Verder reist hij nog altijd de wereld af met lezingen en geeft hij in zijn klooster in het Beierse Münsterschwarzach immens populaire cursussen, onder meer aan hoge ambtenaren en het Daimler-management. Daarnaast zit deze ‘influencer van Jezus’ sinds corona ook op Instagram, met inmiddels bijna 75.000, ook jonge en onkerkelijke volgers.

In zeven hoofdstukken vertelt Slunitschek hoe dat allemaal zo gekomen is. Het verhaal begint bij een goed-katholieke Beierse familie met zeven kinderen, met twee tantes en een oom in het klooster en een vader die dat ook wel gewild had. Het gaat over hoe Grün uit gehoorzaamheid zakelijk directeur (‘kellenaar’) werd van het benedictijner klooster in een dorpje aan de Main, terwijl hij eigenlijk droomde van een leven als jezuïet en missionaris in Afrika.

Uiteraard gaat het ook over Grün als zielzorger – hoe hij waarschuwt voor perfectionisme en deprimerende zelfkritiek en -verbetering. Over de theologen, filosofen en psychologen die hem daarbij geïnspireerd hebben, zoals Tillich, Drewermann, Dürkheim en Jung. Hoe zijn dagindeling eruit ziet en dat ook een tachtigjarige sterauteur ingeroosterd staat om wc’s schoon te maken.

Opvallendste stelling

Deze geautoriseerde biografie werd geschreven in opdracht de kloosteruitgeverij van Münsterschwarzach. Op voorwaarde: het mocht geen loflied worden. Slunitschek geeft toe dat dat hem soms zwaar viel. Maar hoewel hij het inderdaad consequent voor Grün opneemt, is hij zeker niet blind voor de kritiek die de monnik ook heeft gekregen: Grün zou te esoterisch zijn en onverantwoord hebben gespeculeerd met missiegelden.

Ook zou hij zich veel te weinig hebben bemoeid met de kerkelijke politiek. Interessant is daarom de bespreking van Grüns essay uit 2022, ‘Warum ich in der Kirche bleibe’. Daarin reageert hij op het misbruikschandaal in ook de Duitse katholieke kerk en spreekt hij zich uit tegen het celibaat en de ongelijke behandeling van vrouwen.

Kernzin

‘Anselm Grün [spreekt] het moderne Ik aan: als je op zoek bent naar God, ben je op zoek naar jezelf. Tegelijkertijd is iedereen die op zoek is naar zichzelf, ook op zoek naar God, naar een diepere zin en betekenis in zijn leven.’

Redenen om dit boek niet te lezen

Leuk idee van Slunitschek om Grün een top tien van zijn eigen boeken te laten samenstellen, maar helaas heeft uitgeverij Adveniat niet even de moeite genomen heeft om, voor zover bestaand, daarvan de Nederlandse titels voor u op te zoeken. Geen idee verder wie die Bodo Janssen en Konstantin Wecker zijn dat ze iets lovends over Grün mogen zeggen.

Redenen om dit boek wel te lezen

Wie ooit iets van Grün heeft gelezen, zal redelijk bekend zijn met zijn spirituele ideeën en pastorale talenten. De meerwaarde van Slunitscheks biografie ligt dan vooral in de persoonlijke verhalen: dat Grün drie weken per jaar in een trui en ribfluwelen broek op vakantie gaat bij zijn familie en dat hij ooit smoor was op een kloosterzuster. Hoe zijn zelfbeeld een opdoffer kreeg toen hij te horen kreeg dat hij nierkanker had, ondanks zijn sobere levensstijl. Dat hij dol is op voetballen, Italiaans eten, Mozarts Cosi fan tutte en een keer op tv is ontploft. Dat hij, kortom, niet alleen een wijs en charismatisch monnik is, maar ook gewoon een mens.

Lees hier m’n verslag van de cursus die ik in 2016 bij Anselm Grün heb gevolgd.

EEN GEREDIGEERDE VERSIE VAN DEZE RECENSIE VERSCHEEN OP 26 NOVEMBER 2025 IN