Beste boek 2025: Elselina

Leestip Marja Verbraak, Elselina (1776-1845). Avontuur in het voetspoor van Napoleon. Boom, 295 blz.


De Brabantse dorpsdomineesdochter Elselina Versfelt (1776-1845) trouwde al op haar vijftiende met een vurig patriot, maar ging er vijf jaar later vandoor met een minder saaie Franse generaal, op naar het avontuur en nog meer schandaal. Ze flopte ondanks haar welgevormde blote benen in Parijs als actrice, huwde een graaf, verkleedde zich graag als man en galoppeerde mee in de legers van Napoleon, tot in Moskou toe.

Dat beweerde ze althans rond haar vijftigste in haar memoires, waarmee ze even schatrijk werd. Maar of haar verhalen allemaal waar waren? Historica en biografe Marja Verbraak is er voorbeeldig in geslaagd om de vermoedelijke waarheid te scheiden van de romantische fantasieën van en over deze indertijd beruchte en flamboyante fan van Napoleon.


EEN GEREDIGEERDE VERSIE VAN DEZE LEESTIP VERSCHEEN OP 13 DECEMBER 2025 INlogo Trouw

Beste boek 2025: Kloosterwijsheden

Beste religieboek van 2025: Ana Garriga en Carmen Urbita, Kloosterwijsheden. Een niet bepaald heilig zelfhulpboek. Uit het Engels vertaald door Annemie de Vries. Balans, 335 blz.


Een boek over zes- en zeventiende-eeuwse nonnen, kan het saaier en onsexyer? Nou, niet als Ana Garriga en Carmen Urbita erover schrijven. Deze twee hartsvriendinnen (1989) zwoegden aan een prestigieuze Amerikaanse universiteit op hun proefschriften en vonden daarbij vooral steun bij de ervaringen van kloosterlinges als Teresa van Ávila, Juana Inés de la Cruz en Veronica Giuliani. Hun problemen met vriendschap en liefde, geld en eten, roem en bemoeizieke bazen leken verrassend veel op het hedendaagse gemodder van Garriga en Urbita.

Die gingen vervolgens heerlijk creatief aan de zwier met de levenswijsheden van de ‘it-girls’ van weleer. Geschreven met veel zelfspot, ironie èn respect: aan een retraite op de bank met dit ‘draagbare klooster’ valt heel wat plezier te beleven.


EEN GEREDIGEERDE VERSIE VAN DEZE LEESTIP VERSCHEEN OP 13 DECEMBER 2025 IN

logo Trouw

Beste reliboek van 2024

Tip Georges Duby, De kathedralenbouwers. Kunst en samenleving 980 – 1420. Uit het Frans vertaald door Ger Groot. Noordbroek, 448 blz.


Grote kans dat u ‘De kathedralenbouwers’ niet in een ruk uitleest en oog voor de prestaties van vrouwen had Georges Duby (1919-1996) in ‘Les temps des cathédrales’ uit 1976 nog niet. Maar wat een schitterende heruitgave van deze klassieker, die nog royaler en kleurrijker geïllustreerd is dan alle eerdere edities, in een opgefriste hertaling van Ger Groot.

Sociaal-historicus Duby vertelt in erudiete volzinnen over de dynamische geschiedenis van de middeleeuwse mentaliteit en hoe u theologische verschuivingen kunt terugzien in kunst en architectuur. Maar zelfs als u voorlopig niet verder komt dan plaatjes kijken, dan is deze drieponder z’n vijf tientjes meer dan waard. Bovenaards, die schoonheid, die u voorgoed zal genezen van het idee dat de middeleeuwen alleen maar donker waren. Lees verder

Een bloedrood ‘heksenhemd’

Museumtip: Mit Feuer zu strafen! Tot en met 17 maart te zien in Centre-Charlemagne – Neues Stadtmuseum Aachen. Tentoonstelling in het Duits en het Engels


Rond 1600 sloeg in Aken de waanzin toe: negen vrouwen werden er als heks verbrand. Het stadsmuseum van Aken probeerde hun geschiedenis te achterhalen, met originele geschriften van voor- en tegenstanders, prenten en folterinstrumenten. Het ontroerendste voorwerp is het bloedrode ‘heksenhemd’ waarin Maroy Kroiseti tot bekentenissen werd gedwongen. Schokkend zijn ook de verhalen en beelden uit de 44 landen waar je nog steeds het risico loopt om als heks vermoord te worden.


EEN GEREDIGEERDE VERSIE VAN DEZE TIP VERSCHEEN OP 10 FEBRUARI 2024 INlogo Trouw

Top drie 2023 reliboeken

  1. Awraham Soetendorp en Annemiek Leclaire, ‘Levenslessen van een rabbijn’. Balans, 155 blz.

Tachtig jaar werd rabbijn Awraham Soetendorp afgelopen voorjaar en dat was een mooi moment om samen met journaliste Annemiek Leclaire terug te blikken op zijn leven en wat hij daarvan geleerd heeft. Een babytijd in de onderduik, al jong te maken krijgen met schuld en verantwoordelijkheid: het leidde tot indrukwekkende en nog steeds niet gedoofde persoonlijke inzet voor het liberale jodendom en wereldwijde interreligieuze verdraagzaamheid. Lees verder

Top 3 2022

De boeiendste boeken van het afgelopen jaar!


Svenja Flasspöhler, Sensibel. Over de grenzen van de menselijke gevoeligheid. Uit het Duits vertaald door Albert Bodde. Ten Have, 223 blz.

 

Het is een teken van beschaving dat we zoveel mogelijk rekening houden met elkaars kwetsbaarheden, maar ondertussen lijken de tenen alleen maar langer te worden. Filosofe Svenja Flasspöhler onderzocht de geschiedenis van onze gevoeligheid en vindt het hoog tijd dat we omwille van onze democratie verworvenheden niet alleen naar wetten en verboden moeten grijpen, maar ook aan het werk moeten met onze individuele veerkracht en weerbaarheid.

Lees hier mijn interview met Svenja Flasspöhler. Lees verder

Verdwenen voor een vrij Oekraïne

Leestip: Victoria Belim, Rode sirenes. Een Oekraïense familiegeschiedenis. Uit het Engels vertaald door Auke Leistra. Arbeiderspers, 336 blz.


De in Kiev geboren Victoria was vijftien toen ze in 1994 met haar moeder naar Amerika emigreerde en was daarna nauwelijks meer bezig met haar geboorteland. Maar als Rusland in 2014 de Krim annexeert en ze daarover ruzie krijgt met haar oom Vladimir, gaat ze op zoek naar haar familiegeschiedenis. Want wie was bijvoorbeeld die geheimzinnige oom Nikodim, over wie haar overgrootvader in zijn dagboek noteerde: ‘verdwenen in de jaren dertig, in de strijd voor een vrij Oekraïne’?

Lees verder

Levenswijsheid als geschenk

December staat voor de deur en dan is het altijd even denken wat Sint en/of Kerstman zijn naasten dit jaar nu weer zal schenken. Maar waar hebben die op de dure en duistere drempel van 2023 vooral behoefte aan? Een dikke envelop met inhoud, als bijdrage aan de gasrekening en ziektekostenverzekering? Radiatorfolie? Of, zeker zo duurzaam: goede moed? Veerkracht? Wijsheid? Maar kun je dat wel cadeau geven? Een aantal uitgeverijen vermoedt van wel. Lees verder

Top drie 2021

Mijn Trouw-top 3 van 2021


Irene Vallejo, Papyrus. Een geschiedenis van de wereld in boeken. Meulenhoff, 536 blz.

De titel ‘Boek der boeken’ is al even vergeven, maar anders zou ‘Papyrus’ er een uitgelezen kandidaat voor zijn. De Spaanse classica Vallejo schreef de avontuurlijke geschiedenis van het boek van het oude Alexandrië met z’n legendarische bibliotheek tot en met Rome, waar men de aardige gewoonte kreeg om elkaar in december een goed boek te geven. Dat is dit jaar makkelijk kiezen. Lees verder

Maar liefst 165 miljoen jaar muziekgeschiedenis

Leestip voor MICHAEL SPITZER, DE MUZIKALE MENS. EEN WERELDGESCHIEDENIS. Uit het Engels vertaald door Rob de Ridder. Spectrum, 576 blz.


Tuurlijk, strikt genomen begint (en eindigt) de muziekgeschiedenis bij Bach, maar ik zit me al volop te verkneukelen bij Michael Spitzers wereldgeschiedenis van de muzikale mens. Deze hoogleraar muziek uit Liverpool (inderdaad, van de Beatles) belooft de hele evolutiegeschiedenis van de muziek (tot 165 miljoen jaar terug) door te fietsen en veroverde me bij het doorbladeren van dit boek al met de stelling dat iedereen vooral weer eens zelf muziek moet durven gaan maken. Lees verder